เนื่องด้วยในปัจจุบันมีการใช้พลังงานสูงขึ้นมาก ดังนั้นกระทรวงพลังงานจึงออกกฎกระทรวง กำหนดประเภทหรือขนาดของอาคาร และมาตรฐาน หลักเกณฑ์และวิธีการในการออกแบบอาคารเพื่อการอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2552 เพื่อกำหนดให้อาคารที่จะออกแบบก่อสร้างใหม่มีการใช้พลังงานอยู่ในเกณฑ์ตามที่กฎกระทรวงกำหนด

อาคารที่เข้าข่ายต้องออกแบบตามกฎกระทรวง ได้แก่ 1.สถานศึกษา 2.สำนักงาน 3.โรงมหรสพ 4.ศูนย์การค้า 5.สถานบริการ 6.อาคารชุมนุมคน 7.โรงแรม 8.สถานพยาบาล 9.อาคารชุด ที่มีพื้นที่อาคารมากกว่าหรือเท่ากับ 2,000 ตารางเมตร 

ระบบที่ต้องประเมินตามกฎกระทรวง ประกอบด้วย

1. ระบบกรอบอาคาร

รูปที่ 1 เกณฑ์ค่าการถ่ายเทความร้อนรวมผ่านผนังอาคาร OTTV (Overall Thermal Transfer Value) [1]

รูปที่ 2 เกณฑ์ค่าการถ่ายเทความร้อนรวมผ่านหลังคาอาคาร RTTV (Roof Thermal Transfer Value) [1]

2. ระบบไฟฟ้าแสงสว่าง

รูปที่ 3 เกณฑ์ระบบไฟฟ้าแสงสว่าง [1]

3. ระบบปรับอากาศ

รูปที่ 4 เกณฑ์เครื่องปรับอากาศขนาดเล็ก [1]

รูปที่ 5 เกณฑ์เครื่องทำน้ำเย็นชนิดไฟฟ้า [1]

รูปที่ 6 เกณฑ์เครื่องทำน้ำเย็นชนิดดูดกลืน [1]

4. อุปกรณ์ผลิตน้ำร้อน (บังคับผ่าน)

รูปที่ 7 เกณฑ์หม้อไอน้ำและหม้อต้มน้ำร้อน [1]

รูปที่ 8 เกณฑ์เครื่องทำน้ำร้อนชนิด Heat Pump [1]

อย่างไรก็ตามหากข้อ 1-3 มีข้อใดข้อหนึ่งไม่ผ่านเกณฑ์ ให้พิจารณา ข้อ 5-6

5. ระบบพลังงานหมุนเวียน (การใช้แสงธรรมชาติ และการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์)

1. การใช้แสงธรรมชาติ พื้นที่แนวกรอบอาคารที่มีการออกแบบให้สามารถใช้แสงสว่างจากธรรมชาติได้นั้น ให้ถือเสมือนว่าพื้นที่ตามแนวกรอบอาคารดังกล่าว ไม่มีการติดตั้งอุปกรณ์ไฟฟ้าแสงสว่าง

2. การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ ค่าพลังงานไฟฟ้าที่ผลิตได้ สามารถนำมาลบออกจากการใช้พลังงานโดยรวมของอาคารตลอดทั้งปีได้

6. การใช้พลังงานรวมของอาคาร

การใช้พลังงานโดยรวมของอาคารที่ออกแบบ จะต้องต่ำกว่าค่าการการใช้พลังงานรวมของอาคารอ้างอิง จึงถือว่าแบบอาคารดังกล่าวผ่านเกณฑ์ตามกฎกระทรวงฯ

การคำนวณให้ได้มาซึ่งค่าต่างๆนั้น ค่อนข้างมีความซับซ้อน ดังนั้นเพื่อเป็นการประหยัดเวลาในการคำนวณ กระทรวงพลังงานจึงได้จัดทำโปรแกรม BEC (Building Energy Code) ขึ้นมา

รูปที่ 9 หน้าเว็บสำหรับ Download โปรแกรม BEC

รูปแบบโครงสร้างของโปรแกรม BEC ประกอบด้วย

1. Database ใช้สำหรับใส่ข้อมูล กรอบอาคาร ระบบแสงสว่าง ระบบปรับอากาศ ระบบผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ อุปกรณ์ผลิตน้ำร้อน และอุปกรณ์อื่นๆ

รูปที่ 10 โครงสร้างโปรแกรมBEC

รูปที่ 11 ข้อมูล Material ที่โปรแกรมมีให้

รูปที่ 12 การใส่ข้อมูลกรอบอาคาร (Component of Section)

รูปที่ 13 การใส่ข้อมูลกรอบอาคาร (Section of Wall)

รูปที่ 14 การใส่ข้อมูลกรอบอาคาร (Wall)

รูปที่ 15 การใส่ข้อมูลระบบไฟฟ้าแสงสว่าง (Lighting Equipment)

รูปที่ 16 การใส่ข้อมูลเครื่องปรับอากาศแบบแยกส่วน (Spilt Type Air-conditioning System)

รูปที่ 17 การใส่ข้อมูลระบบปรับอากาศแบบรวมศูนย์ (Central Air-Conditioning System)

รูปที่ 18 การใส่ข้อมูลระบบผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ (PV Equipment)

รูปที่ 19 การใส่ข้อมูลระบบผลิตน้ำร้อน (Hot Water Equipment)

2. Building Zone ใช้สำหรับแบ่งพื้นที่อาคารเป็นโซน และเพื่อนำข้อมูลจาก Database ที่เตรียมไว้ ใส่ในแต่ละโซน

รูปที่ 20 การแบ่งโซนพื้นที่และใส่ข้อมูลลงโซน

3. Report เป็นการวิเคราะห์ผลการคำนวณว่า อาคารดังกล่าวผ่านกฎกระทรวงหรือไม่

รูปที่ 21 Report : ระบบกรอบอาคาร (Envelope System)

รูปที่ 22 Report : ระบบไฟฟ้าแสงสว่าง (Lighting System)

รูปที่ 23 Report : เครื่องปรับอากาศแบบแยกส่วน (DX Air-Conditioning Unit)

รูปที่ 24 Report : ระบบปรับอากาศแบบรวมศูนย์ (Central Air-Conditioning System)

รูปที่ 25 Report : ระบบผลิตน้ำร้อน (Hot Water System)

รูปที่ 26 Report : การใช้พลังงานโดยรวมของอาคาร (Whole Building Energy)

จะเห็นได้ว่า หากสามารถใช้โปรแกรม BEC ได้อย่างคล่องแคล่ว จะช่วยประหยัดเวลาในการตรวจสอบแบบอาคารว่าผ่านกฎกระทรวงหรือไม่ ไปได้มากทีเดียว

ZERO ENERGY มีเปิดคอสอบรมการประเมินแบบอาคารอนุรักษ์พลังงานตามกฎกระทรวงดังกล่าว ในชื่อหลักสูตร “การใช้โปรแกรม BEC วิเคราะห์การใช้พลังงานในอาคาร” โดยการฝึกสอนมุ่งเน้นฝึกทำโจทย์เพื่อให้เกิดความเข้าใจทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติโปรแกรม โดยจะเริ่มฝึกทำจากโจทย์ง่ายๆ จนไปสู่แบบอาคารจริง สอนโดยทีมวิทยากรที่สอบผ่านหลักสูตรผู้ตรวจรับรองแบบอาคารอนุรักษ์พลังงาน ของกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) ซึ่งท่านสามารถดูเนื้อหาหลักสูตรได้ที่เมนู “บริการของเรา” เลือกหัวข้อ “อบรมอนุรักษ์พลังงาน”

เรียบเรียงข้อมูลโดย: ชลทศ ประเทืองสุขพงษ์

อ้างอิง

1.กฎกระทรวง กำหนดประเภทหรือขนาดของอาคาร และมาตรฐาน หลักเกณฑ์และวิธีการในการออกแบบอาคารเพื่อ การอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2552

The post การตรวจรับรองแบบอาคารอนุรักษ์พลังงาน ด้วยโปรแกรม BEC first appeared on ZERO ENERGY.

ตามพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2551 กำหนดให้อาคารควบคุม และ โรงงานควบคุม* ต้องมีการดำเนินการจัดการพลังงานตามกฎหมาย โดยจัดทำเป็นเล่มรายงานการจัดการพลังงานส่งให้กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.)

หมายเหตุ :

อาคารควบคุม หมายถึง อาคารที่มีการติดตั้งหม้อแปลงขนาดมากกว่า 1175 kVA ภายในเลขที่บ้านเดียวกัน

โรงงานควบคุม หมายถึง โรงงานที่มีการใช้พลังงานมากกว่า 20 ล้านMJ ต่อปี ภายในเลขที่บ้านเดียวกัน

การจัดการพลังงานตามกฎหมาย ประกอบด้วย 8 ขั้นตอน ดังนี้

1. แต่งตั้งคณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน

2. ประเมินสถานภาพการจัดการพลังงานเบื้องต้น

3. จัดทำนโยบายอนุรักษ์พลังงาน

4. ประเมินศักยภาพการอนุรักษ์พลังงาน

5. การกำหนดเป้าหมายและแผนการอนุรักษ์พลังงาน แผนการฝึกอบรมอนุรักษ์พลังงาน และแผนกิจกรรมพลังงาน

6. ดำเนินการตามแผนฯ (ข้อ 5) พร้อมทั้งตรวจสอบ-วิเคราะห์การปฏิบัติตามเป้าหมายและแผนฯ

7. ตรวจติดตามและประเมินผลโดยคณะผู้ตรวจสอบการจัดการพลังงานภายในองค์กร

8. ทบทวนวิเคราะห์และแก้ไขข้อบกพร่อง

รูปที่ 1 การจัดการพลังงาน 8 ขั้นตอน [1]

แนวทางการดำเนินการจัดการพลังงานแต่ละขั้นตอน

ขั้นตอนที่ 1 : แต่งตั้งคณะทำงาน

เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุม จะต้องดำเนินการแต่งตั้งคณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน ประกอบด้วยประธานคณะทำงาน เลขานุการ และสมาชิก  พร้อมทั้งกำหนดอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบของคณะทำงานอย่างน้อยดังต่อไปนี้

1. ดำเนินการจัดการพลังงานให้สอดคล้องกับนโยบายอนุรักษ์พลังงาน
2. ประสานงานกับหน่วยงานอื่นในการจัดการพลังงาน รวมทั้งจัดฝึกอบรมอนุรักษ์พลังงานและจัดกิจกรรมพลังงานเพื่อสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์พลังงานของบุคลากร
3. ควบคุมให้การจัดการพลังงานเป็นไปตามนโยบาย
4. รายงานผลการอนุรักษ์พลังงาน และการจัดการพลังงาน ให้เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุมทราบ
5. เสนอแนะ ทบทวน ระบบการจัดการพลังงาน ให้เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุมพิจารณา
6. สนับสนุนเจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุม ในการจัดการพลังงาน

เมื่อเสร็จสิ้นการแต่งตั้งคณะทำงานฯ ให้ประกาศคำสั่งดังกล่าวให้พนักงานทุกคนรับทราบอย่างทั่วถึง

รูปที่ 2 แผนผังโครงสร้างคณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน

ขั้นตอนที่ 2 : การประเมินสถานการณ์การจัดการพลังงานเบื้องต้น

ตามกฎหมายกำหนดให้เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุม ที่เริ่มนำระบบการจัดการพลังงานมาใช้เป็นครั้งแรก ให้ทำการประเมินสถานภาพการจัดการพลังงานเบื้องต้น โดยใช้ Energy Management Matrix (EMM) ดังรูปที่ 3 ซึ่งจะประเมิน 6 ด้านด้วยกัน ได้แก่ 1.นโยบายพลังงาน 2.การจัดองค์กร 3.การกระตุ้นและสร้างแรงจูงใจ 4.ระบบข้อมูลข่าวสาร 5.การประชาสัมพันธ์ 6.การลงทุน ข้อมูลที่ได้รับจากการประเมินจะบอกถึงจุดอ่อน/จุดแข็งของการจัดการพลังงานที่ผ่านมา(สำหรับอาคาร/โรงงานควบคุมที่ผ่านการจัดการพลังงานมาแล้ว) และยังใช้เป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายอนุรักษ์พลังงาน(สำหรับอาคาร/โรงงานควบคุมที่จะดำเนินการจัดการพลังงานเป็นครั้งแรก)

รูปที่ 3 Energy Management Matrix (EMM)

ขั้นตอนที่ 3 : จัดทำนโยบายอนุรักษ์พลังงาน

เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุม จะต้องแสดงเจตจำนงและความมุ่งมั่นในการจัดการพลังงาน โดยจัดทำเป็นเอกสารและลงลายมือชื่อ ทั้งนี้การจัดทำนโยบายอนุรักษ์พลังงานควรมีรายละเอียดอย่างน้อยดังต่อไปนี้

1. การอนุรักษ์พลังงานถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินงานขององค์กร และผู้บริหารองค์กรต้องให้ความสำคัญในการปฏิบัติการจัดการพลังงาน
2. สนับสนุนให้พนักงานทุกคนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์พลังงาน โดยการปฏิบัติตามแนวทางการจัดการพลังงาน เพื่อมุ่งเน้นการลดการใช้พลังงานและต้นทุนการผลิต
3. กำหนดให้มีการนำเสนอแผนการอนุรักษ์พลังงานจากแผนกงานต่างๆเพื่อร่วมพิจารณาเป็นเป้าหมายการอนุรักษ์พลังงาน โดยมีการทบทวนเป้าหมายตามการใช้พลังงานอย่างเหมาะสม
4. มุ่งเน้นปฏิบัติตามแนวทางการจัดการพลังงานของ พ.ร.บ. ส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน(ฉบับปรับปรุง)พ.ศ.2550 เพื่อให้มีการอนุรักษ์พลังงานภายในองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ
5. กำหนดให้มีการทบทวนนโยบายการจัดการพลังงาน เป้าหมายการอนุรักษ์พลังงานและแผนปฏิบัติงานการอนุรักษ์พลังงานอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
6. ส่งเสริมให้มีการจัดฝึกอบรมอนุรักษ์พลังงานเพื่อสร้างให้ความรู้ความเข้าใจแก่พนักงานภายในองค์กรเกี่ยวกับการอนุรักษ์พลังงานและการจัดการพลังงาน เพื่อปลูกฝังจิตสำนึกอนุรักษ์พลังงานและให้แนวทางปฏิบัติเป็นไปในแนวทางเดียวกัน
7. ทำการพัฒนาประสิทธิภาพการใช้พลังงานขององค์กร เพื่อมุ่งไปสู่การใช้พลังงานอย่างคุ้มค่า

เมื่อเสร็จสิ้นการจัดทำนโยบาย ให้ประชาสัมพันธ์นโยบายดังกล่าวให้พนักงานทุกคนรับทราบอย่างทั่วถึง

รูปที่ 4 การประชาสัมพันธ์นโยบายอนุรักษ์พลังงาน

ขั้นตอนที่ 4 : การประเมินศักยภาพในการอนุรักษ์พลังงาน

เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุมจะต้องทำการประเมินศักยภาพการอนุรักษ์พลังงาน โดยตรวจสอบและประเมินการใช้พลังงานที่มีนัยสำคัญ  การตรวจสอบและประเมิน มี 3 ระดับ ได้แก่

1. ระดับองค์กร
2. ระดับผลิตภัณฑ์
3. ระดับเครื่องจักรและอุปกรณ์

การประเมินศักยภาพจะทำให้ทราบถึงต้นทุนทางพลังงาน ได้เปรียบเทียบประสิทธิภาพการใช้พลังงานระหว่างผลิตภัณฑ์ และยังใช้เป็นแนวทางในการกำหนดมาตรการอนุรักษ์พลังงานอีกด้วย

รูปที่ 5 สัดส่วนการใช้พลังงาน

ขั้นตอนที่ 5 : กำหนดเป้าหมายและแผนการอนุรักษ์พลังงาน

เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุมต้องจัดให้มีการกำหนดเป้าหมายและแผนอนุรักษ์พลังงานของพลังงานที่ประสงค์จะให้ลดลง โดยกำหนดเป็นร้อยละของปริมาณพลังงานที่ใช้เดิม หรือกำหนดระดับของการใช้พลังงานต่อหนึ่งหน่วยผลผลิต (Specific Energy Consumption, SEC) นอกจากนี้ยังต้องจัดทำแผนการฝึกอบรมอนุรักษ์พลังงาน และแผนกิจกรรมพลังงาน เพื่อให้ความรู้ด้านอนุรักษ์พลังงานและปลูกจิตสำนึกอนุรักษ์พลังงานแก่พนักงาน การจัดทำแผนให้ระบุ ผู้รับผิดชอบ / ระยะเวลาการดำเนินการ / การลงทุน / ผลที่คาดว่าจะได้รับ จากนั้นให้ดำเนินการประชาสัมพันธ์แผนดังกล่าวให้พนักงานทุกระดับรับทราบอย่างทั่วถึง

รูปที่ 6 เป้าหมายและแผนอนุรักษ์พลังงาน

รูปที่ 7 แผนการฝึกอบรมอนุรักษ์พลังงานและแผนกิจกรรมพลังงาน

ขั้นตอนที่ 6 : ดำเนินการตามแผนขั้นตอนที่ 5 พร้อมทั้งตรวจสอบ-วิเคราะห์การปฏิบัติตามเป้าหมายและแผน

เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุมต้องควบคุมดูแลให้มีการดำเนินการตามแผนอนุรักษ์พลังงาน แผนฝึกอบรมอนุรักษ์พลังงาน และแผนกิจกรรมพลังงาน โดยให้คณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน ดำเนินการประชุมติดตามความคืบหน้าอย่างน้อยสามเดือนต่อครั้ง

รูปที่ 8 ดำเนินการอนุรักษ์พลังงาน [2]

รูปที่ 9 การฝึกอบรมอนุรักษ์พลังงาน

ขั้นตอนที่ 7 : ตรวจติดตามและประเมินผลโดยคณะผู้ตรวจสอบการจัดการพลังงานภายในองค์กร

เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุมต้องจัดให้มีการตรวจติดตามและประเมินการจัดการพลังงานอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง โดยทีมตรวจประเมินควรมีอย่างน้อย 2 คน ที่มีความเชื่ยวชาญแตกต่างกัน และมีอิสระในการดำเนินการ โดยหน้าที่ของคณะผู้ตรวจประเมิน มีดังนี้

1. ตรวจสอบระบบการจัดการพลังงานภายในองค์กร
2. ตรวจสอบองค์กรให้ดำเนินการบรรลุผลตามนโยบายด้านพลังงาน
3. จัดทำสรุปผลการตรวจประเมินภายใน ส่งให้คณะทำงานด้านการจัดการพลังงานและเจ้าขององค์กร

การตรวจสอบพิจารณาจาก รายงาน / เอกสาร / การสัมภาษณ์ / แบบสอบถาม เมื่อการตรวจสอบเสร็จสิ้น ให้เผยแพร่ผลการตรวจสอบให้พนักงานทุกคนได้รับทราบอย่างทั่วถึง

รูปที่ 11 แผนผังโครงสร้างคณะผู้ตรวจประเมินระบบการจัดการพลังงาน

ขั้นตอนที่ 8 : ทบทวน วิเคราะห์ และแก้ไขข้อบกพร่องระบบการจัดการพลังงาน

เจ้าของอาคาร/โรงงานควบคุมต้องจัดให้มีการเพื่อทบทวน วิเคราะห์ และแก้ไขข้อบกพร่องของการจัดการพลังงาน อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง การทบทวนจะเริ่มวิเคราะห์การจัดการพลังงานตั้งแต่ขึ้นตอนที่ 1 – 7 เพื่อวิเคราะห์ว่าควรมีการพัฒนา-ปรับปรุง-แก้ไข ในปีต่อไปอย่างไรบ้าง

หลังจากที่ดำเนินการจัดการพลังงานครบ 8 ขั้นตอน ทางโรงงานควบคุม/อาคารควบคุม จะต้องให้ผู้ตรวจสอบรับรองการจัดการพลังงาน เข้ามาตรวจสอบระบบการจัดการพลังงานภายในองค์กร เพื่อออกรายงานผลการตรวจสอบและรับรอง ภายในวันที่ 31 มีนาคม ของปีถัดไป (อ่านบทความ “ผู้ตรวจสอบและรับรองการตรวจสอบพลังงาน“)

ทุกคนจะเห็นได้ว่า แท้จริงแล้วการจัดการพลังงานตามกฎหมายไม่ใช่เรื่องยากแต่อย่างใด ทั้งนี้หากต้องการให้ ZERO ENERGY ของเราเป็นที่ปรึกษาการจัดการพลังงานในองค์กรของท่าน สามารถอ่านรายละเอียดได้ที่เมนู “บริการของเรา” เลือกหัวข้อ “ที่ปรึกษาพลังงาน” หรือสนใจให้ ZERO ENERGY เข้าไปอบรมหลักสูตรการจัดทำระบบการจัดการพลังงานตามกฎหมายในองค์กรของท่าน สามารถดูรายละเอียดได้ที่เมนู “บริการของเรา” เลือกหัวข้อ “อบรมอนุรักษ์พลังงาน”

เรียบเรียงข้อมูลโดย: ชลทศ ประเทืองสุขพงษ์

The post การจัดทำระบบการจัดการพลังงานตามกฎหมาย first appeared on ZERO ENERGY.